Ngữ Văn 10 Ôn Tập Văn Học Dân Gian Việt Nam

     

Soạn bài Ôn tập văn học dân gian trang 100 SGK Ngữ văn 10. Câu 1. A. Gần như nét rất nổi bật trong nghệ thuật mô tả nhân vật anh hùng của sử thi là gì?


I - NỘI DUNG ÔN TẬP

1. Định nghĩa, đặc trưng cơ phiên bản của văn học tập dân gian

a. Định nghĩa văn học tập dân gian: Văn học dân gian là phần nhiều tác do nhân dân sáng chế trong quy trình học tập, sinh hoạt, mang ý nghĩa tập thể, tính truyền miệng, nhằm giao hàng các sinh hoạt niềm tin của tầng lớp dân dã trong làng mạc hội.

Bạn đang xem: Ngữ văn 10 ôn tập văn học dân gian việt nam

b. Đặc trưng của văn học dân gian, chứng minh:

- Tính truyền miệng: Là đặc điểm nói lên phương tiện sáng tác, ngôn từ nói, khác hoàn toàn với văn học viết (sử dụng ngôn ngữ viết).

Các thành quả đã học như Sử thi Đăm Săn (dân tộc Ê-đê), truyện thơ Tiễn dặn fan yêu (dân tộc Thái), truyện An Dương Vương với Mị Châu, Trọng Thuỷ (dân tộc Kinh), thuộc với những bài ca dao, truyện cười, được sáng tác và giữ truyền bằng miệng, về sau, các tác phẩm đã có được ghi chép lại.

- Tính tập thể: Là đặc trưng trên phương diện người sáng tác học dân gian, thường là tác phẩm của nhiều người, do trong quy trình truyền miệng, những người tham gia vẫn đang còn quyền thêm, bớt và trí tuệ sáng tạo lại để cho tác phẩm gồm được phong cách tập thể, phán ánh rõ ràng với các tác phẩm văn học tập viết (có phong cách cá nhân).

những tác phẩm văn học dân gian sẽ học đều mang tính tập thể, là sản phẩm sáng tác của tập thể, không mang ý nghĩa phong giải pháp của cá nhân nào.

- Tính thực hành: giao hàng trực tiếp cho phần đa sinh hoạt trong cuộc sống của cùng đồng.

2. Hệ thống các thể nhiều loại văn học tập dân gian

a. Lập bảng hệ thông tổng hợp các thể loại theo mẫu


Truyện dân gian

Câu nói dân gian

Thơ dân gian

Sân khấu dân gian

Thần thoại

Truyền thuyết

Cổ tích

Ngụ ngôn

Truyện cười

Tục ngữ 

Câu đố

Sử thi

Truyện thơ

Ca dao

Chèo

Tuồng đồ, các trò diễn (Có tích trò)


b. Khối hệ thống đặc trưng của một vài thể nhiều loại chính


TT

Thể loại

Ví du

Đặc trưng

1

Sử thi anh hùng

Đăm Săn

Kể về những nhân vật nhân vật thời hình thành những dân tộc với thể hiện thái độ tôn vinh, có tính chất thần linh, kỳ ảo.

2

Truyền thuyết

An Dương Vương

Kể về các nhân vật kế hoạch sử, có liên quan đến thần linh

3

Cổ tích

Tấm Cám

Kể về cuộc tranh đấu giữa điều thiện và cái ác, nhằm mục đích bênh vực cái thiện, có những yếu tố kỳ ảo tham gia hỗ trợ.

4

Truyện cười

Tam đại nhỏ gà

Kể về đa số điều nghịch lý, mất tự nhiên, nhằm mục tiêu giải trí hoặc phê phán.

5

Ca dao

Các bài ca dao sẽ học

Thể hiện nay tình cảm, trọng tâm tư, ước vọng của tầng lớp bình dân.

6

Truyện thơ

Tiễn dặn bạn yêu

Kể lại những mẩu chuyện tình cảm, cũng có đấu tranh chống điều ác như dưới hiệ tượng bài thơ dài.


3. Lập bảng tổng hợp, so sánh những thể nhiều loại theo mẫu mã (SGK):

*


 Câu 4. 

a. Ca dao than thân thường là lời của ai? vì chưng sao? Thận phận của không ít con người ấy hiện nay lên như thế nào, bằng những so sánh, ẩn dụ gì?

b. Nêu phần nhiều biện pháp thẩm mỹ thường áp dụng trong ca dao.

Trả lời:

a. Ca dao than thân hay là lời của ai? do sao? Thân phận của các người ấy hiện lên như thế nào? bằng những đối chiếu ẩn dụ gì?

- Ca dao than thân là lời của những người bình dân, vì những người phụ nữ bình dân trong xóm hội phong kiến nên chịu nhiều điều bất hạnh, họ nên chịu các tầng áp bức.

Thân phận bạn phụ nữ dân dã hiện lên trong bài xích ca dao than thân như là những số phận cần yếu tự chủ, không quyết định được vận mệnh của mình. Họ thường ví bản thân như “tấm lụa đào” giữa chợ, như “hạt mưa sa” giữa trời, như “giếng giữa đàng” chần chừ vận may rủi sẽ lâm vào cảnh tay ai.

- Ca dao yêu thương thương, trung thành đề cập mang đến niềm mến nỗi nhớ, cảm xúc mặn mà, thuỷ thông thường son sắt.

Ca dao thường nói tới “cái khăn” để biểu hiện tình yêu do đó là hồ hết hình ảnh gần gũi, được chọn để hình mẫu cho tình cảm, mang đến khát vọng, tình cảm của dân chúng lao động.

Ca dao cũng thường được sử dụng các biểu tượng “cây đa”, “bến nước”, “con thuyền”, “gừng cay”, “muối mặn” nhằm nói lên tình nghĩa của bản thân vì phần nhiều sự đồ vật ấy gồm có nét tương đồng, thân cận với tình cảm của con bạn nông thôn Việt Nam.

- so sánh tiếng mỉm cười tự trào và tiếng cười phê phán xóm hội vào ca dao hài hước: Đây rất nhiều là phần nhiều tiếng cười cợt hóm hỉnh, thông minh, hài hước. Điều này cho biết tâm hồn người dân gian luôn sáng sủa trước cuộc đời còn nhiều nỗi lo toan, vất vả.

b. Những phương án nghệ thuật thường dùng trong ca dao


Biện pháp nghệ thuật

Ý nghĩa

Ví dụ

So sánh

Là cách so sánh sự đồ vật này với sự vật khác trên đại lý những nét kiểu như nhau.

Thân em như tấm lụa đào... Thân em như củ ấu gai... Thân em như giêng thân đàng...

Muối mặn... Gừng cay... (như song ta tình nặng trĩu nghĩa dày)

Ẩn dụ

Là giải pháp lấy tên của sự vật này để nói sự vật khác (vắng mặt) trên các đại lý những nét như là nhau.

Mặt trăng sánh với khía cạnh trời...

Khăn thương ghi nhớ ai

Hoán dụ

Là phương pháp lấy tên của việc vật này để nói sự vật khác trên cửa hàng những quan hệ gần nhau (toàn thể - cỗ phận,...).

Mắt thương lưu giữ ai.

Nói quá

Tức phóng đại, tất cả ít nói nhiều, có nhỏ nói to xuất xắc ngược lại.

Ước gì sông rộng lớn một gang... Lỗ mũi mười tám gánh lông.

Nói ngược

Cách nói tạo cho những gì trái trái lại nằm trong vẻ ngoài thuận chiều.

Làm trai cho đáng đề nghị trai - Khom sống lưng uốn gối gánh hai hạt vừng.

Tương phản

Cách nói sản xuất thành hai vế ngược nhau.

Xem thêm: 5 Cách Kiểm Tra Nợ Cước Trả Sau Viettel, Mobifone, Vinaphone

Chồng fan đi ngược về xuôi

Chồng em ngồi nhà bếp sờ đuôi nhỏ mèo.


Phần II


Video lí giải giải


II - BÀI TẬP VẬN DỤNG 

Câu 1 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

a. Những nét rất nổi bật trong nghệ thuật diễn đạt nhân vật nhân vật của sử thi là gì?

b. Nhờ những thủ pháp đặc trưng đó, vẻ đẹp của người anh hùng sử thi đã có được lý tưởng hóa như vậy nào?

Trả lời:

a. đầy đủ nét khá nổi bật trong nghệ thuật mô tả nhân vật nhân vật của sử thi:

- mô tả bằng phần lớn hình ảnh so sánh:

“Thế là Đăm săn lại múa. Cánh mày râu múa bên trên cao, gió như bão. đàn ông múa dưới thấp, gió như lốc... (đoạn giữa).

bắp chuối chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bởi ống bễ, sức chàng ngang với mức độ voi đực, hơi thở con trai ầm ầm tựa sấm dậy (Đoạn cuối).

- áp dụng hình ảnh phóng đại:

“Khi phái mạnh nhảy múa chạy nước kiệu, trái núi bố lần rạn nứt, bố đồi tranh nhảy rễ cất cánh tung (đoạn giữa).

“Bà con xem, Đăm Săn uống do dự say, ăn uống không biết no, chat chit không biết chán (đoạn cuối).

- mẹo nhỏ trùng điệp: nằm tại nội dung của những câu văn và ở cả phương thức thể hiện. Những hành động, cũng tương tự đặc điểm của Đăm Săn những được luyến láy nhiều lần nhằm làm cho sự kì vĩ, to lao: "Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây", "Bắp chân nam nhi to bởi cây xà ngang... Đăm Săn vốn ngang tàng từ vào bụng mẹ",...

- sử dụng yếu tố kỳ ảo: trong đoạn trích, tại vì Đăm Săn thành công Mtao Mxây còn tồn tại vai trò rất đặc trưng của ông Trời. Đó là nhân đồ gia dụng thần linh theo ý niệm của fan Ê-đê thời xưa, cũng chính là yếu tố kỳ ảo vào truyện dân gian nói chung.

b. Chức năng của câu hỏi sử dụng những biện pháp nghệ thuật trên: góp thêm phần tạo nên âm hưởng hùng tráng, vẻ đẹp bùng cháy trong nghệ thuật biểu đạt chân dung nhân vật dụng anh hùng, vẻ rất đẹp của người anh hùng sử thi được lý tưởng hóa.

Câu 2 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Căn cứ vào thảm kịch Mị Châu - Trọng Thủy hãy lập bảng và ghi nội dung trả lời theo mẫu mã dưới đây.

Trả lời:

*

Câu 3 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Phân tích truyện cổ tích Tấm Cám để gia công rõ đặc sắc nghê thuật của truyện là sự chuyển phát triển thành hình tượng nhân vật Tấm (SGK)

Trả lời:

Một vào những đặc sắc về thẩm mỹ của truyện Tấm Cám, là sự việc chuyển hóa tiếp tục của nhân đồ vật Tấm, từ khu vực yếu đuối, thụ động, mang đến chỗ cưng cửng quyết giành lại cuộc đời và niềm hạnh phúc cho mình. Điều đó hoàn toàn có thể thấy rõ qua hai quá trình trong cuộc sống của nhân vật:

- giai đoạn đầu: Tấm chỉ nên một cô bé yếu đuối, tiêu cực (từ đầu mang đến "Tấm chết hóa thành con chim xoàn anh"). Trong đoạn này, nhân đồ gia dụng Tấm chủ yếu lộ diện là bé người nhỏ dại bé, yếu ớt đuối, bị áp bức... Chỉ biết khóc lúc bị áp bức. Để nhân trang bị vượt qua được ngang trái, số đông phải nhờ cho sự hỗ trợ từ bên phía ngoài (Bụt).

- từ chỗ trở thành chim vàng anh đến khi kết thúc truyện, nhân vật gồm sự chuyển trở thành chủ động, nhất quyết đấu giành giật lại sự sống và niềm hạnh phúc cho mình: trong đoạn này, Tấm trở cần chủ động, kiên quyết, mạnh khỏe hơn. Thể hiện của đều phẩm hóa học đó qua giờ chim quà Anh (Giặt áo ông xã tao - Thì giặt đến sạch...), qua tiếng size cửi (Kẽo cà ẽo ẹt - mang tranh ck chị - Chị khoét mắt ra); qua cả việc hóa thân qua các kiếp khác; kiếp làm con chim, kiếp làm cây xoan, cây thị... Và ở đầu cuối trở về kiếp bé người.

có thể nói, sở dĩ gồm sự cải cách và phát triển về tính bí quyết như vậy bởi vì ban đầu, Tấm không ý thức được thân phận của mình, những xích míc thì chưa đến mức stress và quyết liệt. Hơn nữa, Tấm lại sở hữu sự trợ giúp của nhân thiết bị thần kỳ đề xuất còn thụ động. Ở tiến độ sau, mâu thuẫn bước đầu quyết liệt đẩy Tấm vào thế bắt buộc đấu tranh nhằm giành lại cuộc sống thường ngày và hạnh phúc của mình. Sự cải tiến và phát triển tính biện pháp của nhân trang bị Tấm cũng cho thấy sức sống vong mạng của bé người trước việc vùi dập của những thế lực thù địch. Nó là sự thành công của cái thiện trước điều ác trong cuộc sống.

Câu 4 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Lập bảng ghi nội dung các truyện cười cợt đã học theo mẫu (SGK, tr. 102) 

Trả lời:


Truyện

Đôi tượng cười

Nội dung cười

Tình huống cười

Cao trào

Tam đại bé gà

Thầy thứ dốt

Thói thể diện hão, đã dốt lại hay đậy dốt

Thầy bị học trò hỏi dồn, nhất là người nhà chất vấn

Thầy bịa ra "Dủ dỉ là chị bé công, nhỏ công là ông con gà" để chống chế

Nhưng nó phải bằng hai mày

Quan tham

Thói tham ô, ăn ân hận lộ

Hai bạn cùng hối lộ, quan lại xử kiện dựa theo số chi phí nhận hối hận lộ

Cử chỉ của cải và ông Lý, ngầm liên quan với lời ông Lý: "Tao biết mày phải, mà lại nó còn phải bởi hai mày".


Câu 5 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Điền tiếp vào sau những từ "Thân em như... " cùng "Chiều chiều... "để thành những bài ca dao trọn vẹn:

Trả lời:

a. Điền tiếp

- Thân em như tấm lụa điều

 Đã đông kẻ hài lòng lại nhiều kẻ ưa

- Thân em như miếng cau khô

Người khôn tham mỏng, bạn thô tham dày

- Thân em như tấm lụa đào

Dám đâu xé lẻ vuông nào cho ai

- Chiều chiều ra đứng bờ sông

Muốn về với bà bầu mà không có đò

- Chiều chiều chim lạnh kêu chiều

Bâng khuâng nhớ bà mẹ chín chiều ruột đau

- Chiều chiều ra đứng lầu tây

Thấy cô gánh nước tưới cây ngô đồng...

=> mở đầu các bài bác ca dao theo motip bởi thế có tính năng tạo ra kiến thức để bạn nghe dễ tiếp nhận.

b. Thống kê những hình hình ảnh so sánh, ẩn dụ một trong những bài ca dao vẫn học;


Các hình ảnh so sánh

Các hình ảnh ẩn du

- Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai

- Thân em như củ ấu gai

Ruột trong thì white vỏ bên cạnh thì đen

- bản thân ơi bản thân nhớ ta chăng

Ta như sao Vượt ngóng trăng giữa trời

- Muối tía năm muối vẫn đang còn mặn

Gừng chín mon gừng hãy còn cay

Đôi ta tình nặng trĩu nghĩa dày

Có xa nhau đi chăng nữa, cha vạn sáu nghìn ngày bắt đầu xa.

- khía cạnh trăng sánh với phương diện trời

Sao Hôm sánh cùng với sao Mai chằng chằng...

- Khăn thương lưu giữ ai

Khăn rơi xuống đất...

Đèn thương nhớ ai

Mà đèn không tắt...

 


- giải thích lý do: nhân dân lao động lấy các hình hình ảnh so sánh ẩn dụ này trong thực tế lao hễ sản xuất hằng ngày. Những người đi nhanh chóng về khuya thường bắt gặp sao Mai, sao Hôm, sao Vượt hết sức gần gũi, những người dân nông dân thấy "gừng cay, muối mặn" chiếc khăn, mẫu đèn... Là phần nhiều vật siêu quen thuộc...

công dụng nghệ thuật của các hình hình ảnh so sánh, ẩn dụ trong ca dao. Khiến cho tình cảm của người dân dã được biểu đạt một cách kín đáo, sâu sắc, tinh tế và đậm đà tính dân tộc.

c. Tìm kiếm thêm một số câu ca dao nói về chiếc khăn, loại áo, nỗi nhớ của những đôi lứa vẫn yêu, hình tượng cây đa, bến nước, con thuyền, gừng cay, muối hạt mặn...

học viên tự sưu tầm.

Câu 6 (trang 102 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Tìm một vài bài bác thơ của những nhà thơ trung đại và tiến bộ có thực hiện chất liêu văn học tập dân gian để minh chứng vai trò của văn hoc dân gian so với văn học tập viết.

Trả lời:

a. Vào văn học trung đại

- Thơ hồ nước Xuân Hương:

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi cha chìm cùng với nước non

Rắn nát mặc dù tay kẻ nặn

 Mà em vẫn giữ lại tấm lòng son

(Bánh trôi nước)

+ "Thân em": cách mở đầu giống cùng với motip bắt đầu bằng "thân em" của ca dao.

+ "Bảy nổi tía chìm": áp dụng lời ăn uống tiếng nói của dân gian (thành ngữ)

- Thơ Nguyễn Khuyến:

Đầu trò tiếp khách, trầu ko có

Bác đến chơi đây, ta với ta

(Bạn mang đến chơi nhà)

+ lấy từ "Miếng trầu có tác dụng đầu câu chuyện" - tục lệ tiếp khách tất cả trầu ko trong dân gian.

b. Trong văn học hiện tại đại

- bài bác thơ Bài ca xuân 68 của Tố Hữu có đoạn:

Hoan hô Anh giải tỏa quân

Kính kính chào Anh, con người đẹp nhất!

Lịch sử hôn Anh, nam nhi trai chân đất

Sống hiên ngang, quật cường trên đời

Như Thạch sinh của thay kỷ nhị mươi

Đoạn thơ gồm sử dụng gia công bằng chất liệu trong cổ tích Thạch Sanh:

 Súng nổ rung trời giận dữ

 Người lên như nước vỡ lẽ bờ 

Nước vn từ huyết lửa

Rũ bùn đứng dậy, sáng sủa lòa...

- Khổ thơ trên có thực hiện 2 hình ảnh trong ca dao: hình hình ảnh "lửa test vàng" và "bông sen không lấm vào bùn":

Vàng thì thử lửa demo than

Chuông kêu test tiếng, người ngoan test lời

Hình tượng "Lửa test vàng" dẫn đến việc dùng từ bỏ "sáng lòa" trong câu: "Nước nước ta từ tiết lửa - Rũ bùn đứng lên sáng lòa"

- Và bài xích ca dao:

Trong đầm gì đẹp bởi sen

Lá xanh, bông trắng, lại chen nhị vàng

Nhị vàng, bông trắng, lá xanh

Gần bùn mà chẳng tanh hôi mùi bùn

vị ý tứ của bài xích ca dao này mà Nguyễn Đình Thi đã thực hiện từ "bùn" trong "Rũ bùn đứng dậy...

Xem thêm: Lời Bài Hát Mẹ Tôi An Nhiên, Lời Bài Hát Mẹ Tôi (Trần Tiến)

Các nhà thơ, đơn vị văn bự thường đem trong ca dao, truyện nhắc dân gian mọi yếu tố văn bản và nghệ thuật tạo sự tác phẩm của mình.